Moeders en dochters: verbinden en loslaten

Al een paar jaar hik ik er tegenaan: mijn twee dochters gaan het huis uit. Vriendinnen en collega’s die dit al hebben meegemaakt vroeg ik de afgelopen jaren de oren van het hoofd: wat gebeurt er dan met je, hoe was dit voor je? Verschillende reacties kwamen naar boven, van ‘een paar maanden heb ik flink gejankt en toen was ik gewend’, tot ‘ het is eigenlijk heerlijk, de ruimte voor mezelf en met mijn partner’. Ook hoorde ik een verhaal van een vrouw die het leven echt niet meer leuk vond totdat ze kleinkinderen kreeg en sindsdien weer is opgebloeid.

En nu ik dus. Ik herinner me nog dat we 23 jaar geleden een sterke kinderwens hadden en vervolgens drie jaar moesten wachten totdat het zover was. Vanaf mijn 14e wist ik al dat ik kinderen wilde, bovendien heb ik een ongeduldig karakter, dus dat wachten was een heel proces. Wat een geschenk toen ze kwam, en daarna nog één! Ook dat het meisjes waren was een groot kado, omdat ik ben opgegroeid met 3 broers en 4 buurjongens in de straat waarmee ik veel mee speelde. Bovendien had mijn oma na 6 jongens een meisje gekregen (mijn moeder) en mijn moeder kreeg 3 jongens en daarna mij. Dus verwachtte ik niet dat ik meteen meisjes zou krijgen!

Ik hield zielsveel van ze, die verbinding was er direkt, heel bijzonder vond ik dat. Alleen het concrete zorgen, daar had ik niet zoveel kaas van gegeten. Het was voor mij echt op aarde komen, de luiers, het constante appèl, de boodschappen en de regelmaat die het vroeg. Dat heeft me in mijn persoonlijke ontwikkeling ook enorm geholpen, de confrontatie met de aardse realiteit, het minder kunnen dagdromen en meer aanwezig moeten zijn in het moment. De lijstjes kwamen niet af, het was improviseren en flexibel worden. En we hadden minder tijd voor onszelf en onze relatie.

Wat was het ook genieten: die kleine lichaampjes, de humor, het spelen, de vakanties, het knuffelen, knutselen, schoolreisjes, vriendjes en vriendinnetjes, partijtjes die we ruimschoots vierden, Sinterklaas en kerst. Met de opa’s en oma’s, de buren waar we mee samenwonen. Kortom hele rijke gevulde jaren, vol van liefde, gezelligheid en samenzijn. En natuurlijk ook ruzies, botsingen, vermoeidheid, zorgen en het loslaten die met de puberteit samenging.

En dat loslaten is niet mijn grootste kwaliteit. Ik hou van verbinding, samenvloeien, harmonie en harts-contact. In mijn lezingen ‘Je kind als spiegel’ spreek ik over bepaalde aspecten in de relatie met je kind(eren) waarin je eigenlijk jezelf in de spiegel aankijkt.
Bij mij is dat het loslaten, want het gevaar is dat als ze hun eigen weg gaan, ik van binnen emotioneel word, me in de steek gelaten voel en dus eigenlijk toch moeilijk kan vertrouwen dat ik het alleen kan en dat zij het zelf kunnen. Bang om de kou en kilte van het alleen zijn te voelen, en dat zij dat moeten meemaken.

Het antwoord voor mij hierop is het zoeken en hervinden van de verticale verbinding met het ‘Hogere’, anders gezegd met mijn ziel.
Ik ben uiteindelijk niet alleen, er is een diepere laag in mij die mij steunt en mij draagt. Voordat ik bij die laag kom ga ik meestal door de emotie van het gemis van mijn moeder heen, die is overleden toen ik 24 was. Dat is soms heftig, soms een diep stil verdriet. Ik herinner me dat ze op de intensive care in coma lag na een verkeersongeluk, en dat ik in een impuls op haar ben gaan liggen. Dat was een moment van fysiek afscheid. Een tijd lang droeg ik haar vesten zonder ze te wassen, zodat ik haar nog kon ruiken. Tegelijkertijd met deze rouw is mijn hart hierdoor opengegaan, ik ben me gaan realiseren hoe belangrijk de mensen om mij heen voor me zijn.

In mijn dochters zie ik aspecten van haar, dat is mooi, zo leeft ze toch een beetje voort. Ook als ik in de spiegel kijk, ik ben nu 53, zij is 52 geworden. Ik herken trekken van haar. Dat ik nu ouder ben dan zij is zeer onwerkelijk, niet te bevatten. Het voelt ook alsof ik ‘extra’ tijd gekregen heb, en ik stel me voor dat ik tegelijk een beetje voor haar verder leef. Wie weet kan ze ergens nog meegenieten, me steunen en liefdevol glimlachen als ik fouten maak?

Verbinden en loslaten. Nu dien ik mijn dochters los te gaan laten, ze gaan hun eigen leven leiden. Laatste droomde ik dat ik mijn jongste dochter kwijt was, ze was in mijn droom nog een baby en was een drukke straat opgekropen. In paniek werd ik wakker. Ik drukte haar stevig tegen me aan. Zij, 18 jaar en een kop groter dan ik, liet het toe. ‘Ja mam, ik snap het wel hoor’.

Binnenkort gaan mijn man en ik drie maanden reizen, waarvan een maand apart. Dat is een spannend avontuur vol nieuwe mogelijkheden, het voelt passend om het nu te doen, in deze fase van het grote loslaten!

Een tijdje geleden kwamen de volgende woorden in me op:

De deur van mijn hart

Lieve dochters,
Ga je pad, je eigen weg
Ik laat je los, ik laat je vrij
Mijn hart worstelt en reikt naar je uit
Wil je koesteren, beschermen
Vasthouden en de weg wijzen

Maar het is tijd voor je eigen weg
De deur van mijn hart gaat open
Ga, vlieg je toekomst tegemoet

Nieuwe ruimte groeit in mijn hart
Voor mijzelf, voor mijn ziel
Die tijd is aangebroken
Het is tijd

Volwassen vrouwen,
Gelijkwaardiger
Genietend van jullie eigen kracht,
uniciteit en bezieling

Ga de wereld in, ont-dek, heb lief
Vind ruimte in jouw hart,
Voor jouzelf en anderen

De deur van mijn hart blijft altijd open
een ruimte voor jullie blijft,
In vrijheid
Voor eeuwig

Jullie moeder, Arianne

Advertenties

In gevecht met je engel

door Arianne Wopereis-Bruijn

Vorige week heb ik de tentoonstelling in het Rijksmuseum ‘Late Rembrandt’ bezocht. Echt een aanrader! De zelfportretten, de personen zonder opsmuk en bijbehorende emoties die hij nauwgezet heeft geschilderd zijn heel bijzonder, wat een meester.
Jakob met engel
Een van de schilderijen die me bijzonder raakte is die van Jakob en de engel. Dit schilderij verbeeldt het verhaal uit de bijbel, waarin Jakob door een list de zegen van zijn vader heeft gekregen, die eigenlijk voor zijn oudere broer Esau was bestemd. Na twintig jaar in ballingschap keert Jakob terug naar huis, met grote angst voor Esau’s wraak.
De nacht voor hun ontmoeting verschijnt er een engel die met hem worstelt.

Deze engel staat symbool voor het geweten van Jakob die hem op een liefdevolle en tegelijkertijd uiterst indringende manier iets duidelijk wil maken. Het verhaal beschrijft hoe Jakob de hele nacht met de engel van zijn geweten worstelt.
In het schilderij zie je hoe hij stevig wordt vastgehouden. De engel kijkt hem liefdevol doch scherp aan en laat niet zomaar los! Na die nachtelijke worsteling geeft Jakob zich uiteindelijk over.

Dit verhaal gaat volgens mij over iets dat we allemaal kennen. Daar waar je niet zuiver op de graad bent geweest, blijft het aan je knagen, ook al is dat een gebeurtenis van lang geleden.  Lees verder

Je Plek in het Gezin

Truus3jrRijtjeFamVorige week gaf ik een lezing in Friesland over het thema ‘Je plek in het gezin’. Het leuke van zo’n avond is dat het thema voor iedereen herkenbaar is. En tegelijkertijd heeft iedereen een persoonlijk verhaal. Het blijkt dan weer dat de overeenkomsten in gedrag van een oudste, middelste of jongste sterk overeenkomen! Zo nemen oudsten vaak veel verantwoordelijkheid op zich. Als dit te sterk wordt, dan krijgen zij en hun omgeving daar last van. Gelukkig is het mogelijk daar verandering in aan te brengen. Net als voor de middelsten, die geneigd zijn een bemiddelende rol te spelen, maar vaak twijfelen over hun eigen identiteit. Ze voelen zich ‘vlees noch vis’. En de jongste die keek naar hoe de ouderen het deden, en daardoor wijs is geworden. Maar deze kan zich als jongste altijd de mindere blijven voelen, i.p.v. de eigen-wijsheid vol in te zetten in het leven!

Dat dit thema raakt bleek uit de levendige interactie die er na de pauze ontstond, er kwamen veel vragen. Voor mensen die deze verdieping zoeken en vragen uit willen werken geef ik op zaterdag 22 juni een themadag in Herberg het Volle Leven in Appelscha. We zullen door middel van rollenspellen en levendige opstellingen helderheid brengen aan de persoonlijke gevolgen van de plek die je had, zodat je van daaruit nieuwe mogelijkheden kunt ont-dekken!

Voor aanmelding en verdere informatie: klik hier.
nb: op de foto hierboven zie je mijn moeder als meisje helemaal rechts!

Stilte als medicijn

Afgelopen zondag stond in Trouw een artikel genoemd ‘Stilte als medicijn’. Het beschrijft een prachtige serie van de BBC over vijf Britten die hun drukke bestaan tijdelijk verruilden voor het kloosterleven.
Een van de deelnemers is een succesvolle ondernemer met een hard cynisch pantser, die in de stilte zijn jeugdherinneringen tegenkomt en daardoor zijn kwetsbare, liefdevolle kant her-ontdekt.

De abt van het klooster, Christopher Jamison, zegt in het artikel: ‘Altijd maar druk zijn, altijd maar lawaai – het is een van de grootste collectieve psychologische problemen van deze tijd. Veel mensen zouden graag bij zichzelf willen komen, maar het lukt ze niet. .. Altijd maar druk zijn is in onze tijd het bewijs dat je er bent en meetelt… Tegelijkertijd zorgt het voor onvrede.’ Het medicijn dat hij biedt, is stilte. ‘Stilte is dé manier bij uitstek om jezelf goed te leren kennen. Het is de toegangspoort tot de ziel.’

Zo blijkt in de serie een drukke copywriter tijdens de stiltedagen geconfronteerd te worden met gevoelens van rouw om haar overleden vader. Door de drukte in ons leven hoeven we dit soort gevoelens niet te ervaren. Maar gaandeweg raken we steeds verder vervreemd van wie we eigenlijk zijn, van onze diepste wensen en verlangens.

Abt Jamison zelf heeft een grote overgang gemaakt van het studentenleven naar het kloosterleven. Hij zegt: ‘Het voelde als een berg die beklommen moest worden. Gaandeweg veranderde er iets. Ik klom langzaam op, uiteindelijk kreeg ik een uitzicht te zien. Dat was niet niks. Het was een geheel nieuw zicht op het leven.’

Zo kun je in deze inspirerende serie zien hoe de deelnemers door de stilte in te gaan, meer zicht krijgen op hun leven en er een diepgaande verandering optreedt.

Stilte is ook in mijn werk en binnen de opleidingen en trajecten van het Itip een zeer wezenlijk onderdeel. Zoals een oud-deelnemer het mooi verwoordde: ‘De Itip-opleiding heeft mij bewust gemaakt van mijn ego aan ene kant en mijn ziel aan andere kant. Door wat ik heb geleerd en de stilte die ik heb ervaren, sta ik nu veel meer vanuit mijn zielscontact in het leven en in verbinding met anderen. Ik heb helder wat mijn zielsopdracht in dit leven is, en dat geeft een rijk gevoel.’ Een andere deelnemer zegt: ‘Ik dacht altijd dat stilte niets voor mij was, maar dit jaar heb ik ontdekt dat het juist wel iets voor mij is, dat stilte eigenlijk iets is voor iedereen.’

De eerste aflevering van de serie was afgelopen zondag, klik hier op: uitzendinggemist – ‘The Big Silence’. De volgende afleveringen zijn op zondag 1 en 8 juli, op TV2 om 23.30 uur.
Voor informatie over de Itip-opleidingen of -trajecten, kun je terecht op de website: www.itip.nl.

Haar eigen weg, mijn eigen weg

In mijn werk geef ik lezingen over het thema ‘Ik en mijn kind’. Daarbij is mijn grootste inspiratiebron de relatie met mijn eigen kinderen en hoe zij mij regelmatig een spiegel voorhouden. Zie onderstaand stukje.

Onze oudste dochter is vijftien jaar en gaat steeds meer haar eigen weg. Nu ze zich aan het losmaken is, kom ik mezelf tegen. Een van mijn patronen is dat ik me snel niet gezien of gehoord voel. Ook al ben ik me daar inmiddels al veel meer van bewust, op onverwachte ogenblikken val ik zo weer in die kuil! Ik kan me dan als een slachtoffer gaan gedragen, te afhankelijk van de waardering van anderen. Het lastige van die afhankelijkheid is dat ik niet meer vrij ben en mijn eigen verlangens volg.

Halverwege de kerstvakantie was onze dochter al een week weggeweest met een vriendin en haar gezin. Ik verheugde me erop dat ze weer thuiskwam, gezellig oud en nieuw vieren en spelletjes doen. Ze kwam thuis en de volgende ochtend zei ze met een stalen gezicht: ‘Ik vind het hier hartstikke saai en ga 3 nachten bij een vriendin logeren’. Het was als een slag in mijn gezicht. Ik voelde me boos en onmachtig worden en riep meteen dat dat mooi niet doorging en dat ze niet zo ondankbaar moest zijn. Toen ik weer wat rustiger werd, besefte ik me dat ik absoluut niet vrij reageerde, dat mijn oude verdediging opspeelde: dat ik me niet gezien voelde door haar,dat ik het gevoel had het als moeder niet goed te hebben gedaan, me afgewezen voelde. Ik besefte me dat ik vanuit deze emoties had gereageerd en dat ik haar nog veel meer los moest gaan laten. Met moeite heb ik haar toegestaan te gaan.

De volgende dag werd ik wakker met een enorm ruim en vrij gevoel: het betekende dat ik die dagen veel meer tijd voor mezelf had, waar had ik eigenlijk zin in? Ik voelde het verlangen om weer meer mijn eigen spoor te gaan volgen, los van mijn kinderen. En dat het goed is dat zij meer hun eigen weg gaan…

Ik moet hierbij denken aan een prachtige tekst uit het Tibetaanse boek van Leven en Sterven van S. Rinpoche, die gaat over de patronen waar we telkens weer in terug kunnen vallen, maar dat daarin wel degelijk een ontwikkeling mogelijk is:

“Ik loop door een straat.
Er is een diep gat in het trottoir.
Ik val erin.
Ik ben verloren … ik ben radeloos.
Het is mijn schuld niet.
Het duurt eeuwig om een uitweg te vinden.

Ik loop door dezelfde straat.
Er is een diep gat in het trottoir.
Ik doe alsof ik het niet zie.
Ik val er weer in.
Ik kan niet geloven dat ik op dezelfde plek ben.
Maar het is mijn schuld niet. 
Het duurt nog lang voordat ik eruit ben.

Ik loop door dezelfde straat.
Er is een diep gat in het trottoir.
Ik zie dat het er is.
Ik val er weer in…. het is een gewoonte.
Mijn ogen zijn open.
Ik weet waar ik ben.
Het is mijn schuld.
Ik kom er direct uit.

Ik loop door dezelfde straat
Er is een diep gat in het trottoir.
Ik loop er omheen.

Ik loop in een andere straat.”

Golven van Rouw

Onderstaand stukje gaat over het thema ‘Afscheid en Rouw’ waar ik groepen en lezingen over geef.

Vierentwintig jaar geleden overleed mijn moeder aan de gevolgen van een verkeersongeval. In de periode erna, waarin mijn hele bestaan als door een aardbeving uiteen trilde, voelde ik golven van rouw en verdriet door me heen komen. Ik durfde ze niet toe te laten, bang dat ik het niet aan zou kunnen, en de mensen me raar zouden vinden. Daardoor duurde het een lange tijd voordat ik haar dood had verwerkt.

Als je te maken krijgt met afscheid en rouw, vraagt het alles van je om aanwezig te blijven bij wat zich aandient. Al je vluchtneigingen kunnen de kop opsteken. In dit proces zit een belangrijke mogelijkheid om te veranderen, om te leren om je op een diep nivo over te geven aan datgene waar je geen controle over hebt, waarin jouw wil niet geschiedde….

In september 2011 kreeg mijn man een ongeluk en verminkte daarbij zijn hand op een ernstige manier. Weer sidderde die schok door mijn bestaan, gelukkig leefde hij nog, maar de golven van verdriet, ontreddering en rouw dienden zich opnieuw aan. Zo zag ik als eerste de hand na een paar dagen, ik keek naar die afschuwelijke verminking, zo definitief en onnatuurlijk. Paniek kwam bij me omhoog, maar ik wist dat het belangrijk was dat ik tot me door liet dringen wat ik zag. Daarbij kwam er een golf van verdriet vanuit m’n tenen omhoog door mijn lichaam. Er was een diep besef dat deze golf een uitweg zocht, dat ik niet net als 24 jaar geleden wilde verharden. Ik zocht een plek in de buitenlucht en liet het komen, golven van pijn, verdriet, boosheid, alles tegelijk. Ik schreeuwde en huilde en mijn lichaam bewoog als vanzelf mee van voor naar achter. Daarna kwam er een enorme rust over me en ging mijn hart open voor mijn man en zijn hand. Ik kon er weer voor hem zijn zonder dat het me moeite kostte.

Op 26 en 27 oktober 2012 geef ik een tweedaagse over dit thema: zie www.itip.nl.